ιούλιος-αύγουστος 2015 _ ισμήνη καρυωτάκη

Ισμήνη Καρυωτάκη

[πήρα μάτι τη θάλασσα...]

πήρα μάτι τη θάλασσα
απ' το παραθυράκι
της αγίας παρασκευής
προστάτιδας
των κλεμμένων ματιών
– αλλά απ' ότι άκουσα
και των φιλιών

κλεμμένων οπωσδήποτε
κι αυτών

~

[τα γέλια στο δωμάτιο...]

τα γέλια

στο δωμάτιο

κοπήκανε

μαχαίρι

πρόλαβα

και τα μάζεψα

πήδηξα το φραχτη

απ' το παράθυρο

είδα

τον κεράστη

να γλιστράει

ήσυχα-ήσυχα

από το βάθος

της μαξιλαροθήκης

~

[δυο βαλίτσες ταξιδεύουν...]

δύο βαλίτσες ταξιδεύουν

ασυνόδευτες

σε βαγόνι πρώτης θέσης

''εύθραυστον''

γράφει

η ετικέτα

και πιο κάτω

''σταθμός παραλαβής: κήποι του χενεραλίφε''

υποθέτω πως

μεταφέρουν

την εσπερινή λειτουργία του κλάουντιο μοντεβέρντι

τυλιγμένη

στην εσάρπα της λουτσίας ντι λάμερμουρ

στην αποβάθρα

πάντως

δεν φάνηκε

κανείς

να τις αναζητήσει

ούτε

και

μένα

άλλωστε

~

[μην κάνεις καν' αστείο...]

μην κάνεις

καν' αστείο

και κρύψεις

το φεγγάρι

κάτω

απ' το μαξιλάρι σου

απόψε

ασ' το

τουλάχιστον

για λίγο

να σελαγίζει

στην ταράτσα

το περιμένω

πώς και πώς

~

[στη δαφνομήλη]

στη δαφνομήλη

ήταν που

το είδα

το όνειρο

στο πεζοδρόμιο

δίπλα μου

και μάλιστα

ξεσκούφωτο

άυπνο

με τα μαλλιά

λυμένα στον αέρα

φούντωσα

παντζάρι έγινα

πλάκα μου κανει

είπα μέσα μου

και

το 'βαλα στα πόδια

γωνία

σίνα με σκουφά

έχει καθρέφτη

στην κολώνα

– κοίταξα

είδα πως μ' είχε πάρει στο κατόπι

είδα

κι εμένα

άνιφτη

άυπνη

με τα μαλλιά

λυμένα στον αέρα

~

[αν τύχει και θυμηθείς...]

αν τύχει

και θυμηθείς

το χρώμα

των κερασιών

τον ιούνη

άνοιξε το παράθυρο

και

φώναξέ το

θα σε ακούσω

μένω

ακριβώς

απέναντι

στο κτήμα

με τις βερυκοκιές

έχεις δει

ποτέ σου βερύκοκα;

~

[είχα σταματήσει...]

είχα

σταματήσει

να τραγουδάω

και ξανάρχισα

σήμερα

το πρωί

ο τοίχος

της καινούργιας

οικοδομής

έφτασε

στο ύψος

του παραθύρου μου

το πουλί

ξεκίνησε

πρώτο

στο κενό

εκεί

όπου

πρωτύτερα

ήταν

το δέντρο

έπιασε

τον ίδιο σκοπό

όπως

πριν

και με παρέσυρε

*

Ισμήνη Καρυωτάκη. Αρχιτέκτονας. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Γιάννενα. Τα βασικότερα: μαθήτευσε στα καφενεία (“Όασις”, Πλατεία, Γιάννενα) ήδη από τα πέντε της, στα δέκα της πρωτοκολύμπησε σε παγωμένο ποτάμι (Βοϊδομάτης), και στα είκοσι τρία της ταξίδεψε παράνομα στα ξένα. Ο γιος της είναι σχοινοβάτης. Έχει εκδώσει τέσσερα βιβλία.

ιούνιος 2015 _ γουίλλιαμ κάρλος γουίλλιαμς / iii

Γουίλλιαμ Κάρλος Γουίλλιαμς

ΣΤΗΝ ΕΛΖΥ

Τα πούρα προϊόντα της Αμερικής

τρελαίνονται –

βουνίσιοι από το Κεντάκυ

ή από την ορεινή γραμμή στα βόρεια του

Τζέρζυ

με τις μονάχες λίμνες και

τις κοιλάδες του, τους κωφαλάλους του, τους κλέφτες

παλιά ονόματα

και ακολασίες ανάμεσα σε

άντρες που παν κατά διαόλου ταξιδεύοντας

στους σιδηρόδρομους

με μόνο πάθος τους την περιπέτεια –

και σε νεαρές προστυχοπούλες που ξεπλένονται

σε ακαθαρσίες

Δευτέρα με Σάββατο

μέχρι να ξεγελαστούνε το βράδυ αυτό

με μπιχλιμπίδια

από φαντασίες που δεν έχουνε

αγροτικές παραδόσεις να τους δίνουν

χαρακτήρα

παρά πεταρίζουνε κι επιδεικνύουν

τέλεια κουρέλια – υποκύπτοντας χωρίς

συναίσθημα

εκτός από το μούδιασμα του τρόμου

κάτω από κανα φράχτη με βατόμουρα

ή ροδοδάφνη –

που δεν μπορούν να εκφράσουν –

Εκτός και αν ένας γάμος

ίσως

με μια σταλιά Ινδιάνικο αίμα

θα βγάλει ένα κορίτσι τόσο έρημο

τόσο κλεισμένο μέσα

στην αρρώστια ή στο φονικό

που θα σωθεί από έναν

υπάλληλο –

θ’ ανατραφεί από το κράτος και

θα σταλεί στα δεκαπέντε να δουλέψει σε

κάποιο στριμωχμένο

σπίτι στα περίχωρα –

μια οικογένεια γιατρού, μια Έλζυ –

ηδονικό νερό

που λέει συλλαβιστά

με σκόρπιο μυαλό, την αλήθεια για εμάς –

τα μεγάλα

αδέξια καπούλια της και τα σερνάμενα στήθια της

να δίνονται σε φτηνά

χρυσαφικά

και σε πλούσιους νεαρούς μ’ ωραία μάτια

ω σαν η γη κάτω απ’ τα πόδια μας

να ήταν

το περίττωμα του ουρανού

κι εμείς οι ξεπεσμένοι ισοβίτες

οι προορισμένοι

να πεινάμε ώσπου να φάμε ακαθαρσίες

ενώ η φαντασία τεντώνεται να φτάσει

ελάφια

που διασχίζουνε κάμπους από χρυσόβεργα καταμεσίς

στην πνιγερή ζέστη του Σεπτεμβρίου

Με κάποιο τρόπο

φαίνεται μας καταστρέφει

Μονάχα λίγο-λίγο σε σπαράγματα

κάτι

αναδίνεται

Κανείς

δεν παρευρίσκεται

και δεν ρυθμίζει, κανείς δεν είναι στο τιμόνι

– μετάφραση: Ορφέας Απέργης


*

Η ΟΡΧΗΣΤΡΑ

Το ακριβές αντίστοιχο

της κακοφωνίας των κελαηδισμάτων των πουλιών

που υψώνει τον παντοδύναμο ήλιο

στη σφαίρα του: ξύλινα πνευστά

κλαρινέτο και βιολιά

ηχούν ένα παρατεταμένο Λα!

Α! Ο ήλιος, ο ήλιος! πρόκειται να ανατείλει

και να σκορπίσει τις ακτίνες του

όπως κάνει πάντα

σε όλους μας,

σκλάβους και σε όσους

ζουν με ανέσεις,

γυναίκες και άνδρες,

στους γέρους,

σε παιδιά και ασθενείς

που πρόκειται να πεθάνουν και σε όσους είναι ήδη

νεκροί μες στα κρεβάτιά τους,

για τους οποίους το φως του

έχει χαθεί για πάντα. To τσέλο

υψώνει αντρίκεια την βαθιά του νότα

μες στην υψίφωνη βοή:

Α, α και α!

μαζί, χωρίς συντονισμό

αναζητώντας έναν κοινό τόνο.

Ο έρωτας είναι αυτός ο κοινός τόνος

θα υψώσει το πύρινο κεφάλι του

και θα παίξει την νότα του.

Ο σκοπός μιας ορχήστρας

είναι να οργανώνει αυτούς του ήχους

και να τους διατηρεί

σε μια σειρά διατεταγμένη

παρά

τη «λάθος νότα». Λοιπόν, εμείς θα

σκεφτούμε ή θα ακούσουμε; Υπάρχει άραγε [χος απευθυνόμενος

από μια μνήμη που δεν λέει να

ησυχάσει .Τα

κόρνα

παρεμβάλλουν

. . τις φωνές τους:

σ’αγαπώ. Η καρδιά μου

είναι αθώα. Και αυτή

η πρώτη μέρα του κόσμου!

Πες τους:

«Ο άνθρωπος έχει επιβιώσει μέχρι τούδε γιατί ήταν υπερβολικά αδαής

για να γνωρίζει πως να πραγματοποιήσει τις ευχές του. Τώρα που μπορεί να τις πραγματοποιήσει, πρέπει ή να τις αλλάξει ή να χαθεί».

Τώρα είναι η ώρα .

παρά τη «λάθος νότα»

σ’ αγαπώ. Η καρδιά μου είναι

αθώα.

Και αυτή η πρώτη

(και η τελευταία) μέρα του κόσμου

Τα πουλιά τιτιβίζουν τώρα πάλι

μα ένα σχέδιο

υπερνικά το τίτιβισμά τους.

Είναι ένα σχέδιο ενός ανθρώπου

που τα κάνει να τιτιβίζουν.

Είναι ένα σχέδιο.

– μετάφραση: Θοδωρής Χιώτης

*

ΘΑΝΑΤΟΣ ΚΟΥΡΕΑΣ

Για τον κουρέα

θάνατο

μου μίλησε

ο κουρέας

κόβοντας τη

ζωή μου με τον ύπνο

για να πάρει

λίγο τα μαλλιά μου –

Είναι μονάχα
μια στιγμή

μού είπε, πεθαίνουμε

κάθε νύχτα –

Και για τους

νεότερους

τρόπους να φυτρώνει

ο φαλακρός

ο θάνατος μαλλί –

Του είπα

για τη λάμπα

χαλαζία

και για τους γέρους

με την τρίτη

οδοντοστοιχία

πάνω που

ένας γέρος

είπε

στην πόρτα –

Λιακάδα σήμερα!

για τούτο τον ξυρίζει

ο θάνατος

δύο φορές

την εβδομάδα 

– μετάφραση: Στέργιος Μήτας

*

Σημείωση: Τα 3 αυτά ποιήματα αποτελούν την τρίτη και τελευταία επιλογή από όσα μεταφράσθηκαν για να διαβαστούν στην αφιερωμένη στον σπουδαίο Αμερικανό ποιητή εκδήλωση του “Με τα λόγια (γίνεται)” στις 31 Μαρτίου 2014 στην Ελληνοαμερικανική Ένωση. Το ελάχιστο αυτό ανθολόγιο ξεκίνησε στο τεύχος Δεκεμβρίου 2014, και συνεχίστηκε στο τεύχος Μαρτίου 2015.

Τα πρώτα 4 ποιήματα βρίσκονται τώρα αναδημοσιευμένα εδώ - τα δε επόμενα 7, εδώ.

*

Ορφέας Απέργης. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Ποιήματα, μεταφράσεις και δοκίμιά του βρίσκονται μεταξύ άλλων στα περιοδικά Ποίηση, Ποιητική και Νέα Εστία από το 2006 και εξής. Από το 2013 γράφει κυρίως για το λογοτεχνικό περιοδικό Φάρμακο. Συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του, με τίτλο «Υ», κυκλοφόρησε το 2011. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, Ισπανικά, Καταλανικά και Σουηδικά. Έχει διδάξει Αγγλικά και Ελληνικά στη μέση εκπαίδευση. Ειδικεύεται στη Βρετανική λογοτεχνία του 19^ου αι. και τη θεωρία της λογοτεχνίας του δεύτερου μισού του 20^ου αι.. Το 2013 ήταν επισκέπτης ποιητής (poet-in-residence) στο King’s College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και φιλοξενούμενος συγγραφέας στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης.

Στέργιος Μήτας. Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη. Έχει εκδώσει την ποιητική συλλογή Έμμετρη Φυσική Ιστορία των Θεάτρων (2013).

Θοδωρής Χιώτης. Έχει σπουδάσει Κλασσική Φιλολογία στα πανεπιστήμια του Λονδίνου και της Οξφόρδης, και Νεοελληνική Φιλολογία στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί, μεταξύ άλλων, στους συλλογικούς τόμους Adventures in Form και Catechism: Poems for Pussy Riot, καθώς και σε ελληνικά και αγγλόφωνα περιοδικά. 

μάιος 2015 _ τερέζα κουρούκλη + λένια ζαφειροπούλου

Τερέζα Κουρούκλη

ΝΑ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΩ

Γύψινα κολωνάκια

φύλλα κισσού μέχρι κάτω

άγαλμα για μπαλκόνι

στέφανα δύο

ξυριστικά εποχής

δύο ξίφη

ασπίδες μεταλλικές δύο

άστρα πολλά

ψεύτικες βλεφαρίδες

σημαία ιπποτική

πρόσθετα νύχια

μπουκαλάκι για δηλητήριο

γάζες κ.τ.λ.

ψεύτικο αίμα – πολύ

τρεις προδοσίες μικρές

και μία μεγάλη.

*

Α-ΧΟΥΜ

Φτάνοντας στο λόφο

βλέπεις Μάρτη μήνα

ένα τέλειο χαλί από μαργαρίτες

και από πάνω τους συμμετρικά

δυο πεταλούδες, μία άσπρη

και μία κίτρινη να υπερίπτανται

Μα οι αστροφυσικοί χτυπιούνται

όλα αυτά δεν είναι υπαρκτά

η αστερόσκονη είναι ένας μύθος

και το μόνο που υπάρχει

όλο κι όλο είναι

μια δόνηση μια αναπνοή

ένα τεράστιο Α-χούμ

Α-χούμ.

*

ΧΟΠ

Ο λαγός μας

θαμπώθηκε από τα φανάρια

του αμαξιού,

προσέκρουσε και απομακρύνεται

κουτσαίνοντας.

Πάνε τώρα οι χοροί στα χορτάρια.

Να βρούμε ένα γιατρό αμέσως

να τον γλιτώσουμε.

Αλλιώς έτσι θα πηγαίνει,

χοπ παρά χοπ,

χοπ παρά χοπ,

χοπ.

*

ΑΛΕΠΟΥ

Χαράματα μια τουφεκιά

καλά-καλά πριν φέξει

Τώρα ίχνη κόκκινα στην άσφαλτο

που πάνε προς την άκρη

εκεί όπου βυζαίνουν

έξι κουτάβια

Και όταν με χαρά

σηκώνουν το κεφάλι

από το γεύμα

γυρίζουν να μας δουν

μουσούδες κατακόκκινες

αθώων συνδαιτυμόνων

*

ΜΠΑΜΠΟΥΡΑΣ

                               

              Homage to William Blake

Ο χοντρός o μπάμπουρας ο τεραστιοδέστατος

μαύρος με μηχανή υπερσύγχρονου

μαχητικού ελικoπτέρου

έπεσε μές στην παπαρούνα

– κατευθείαν στον βελούδινο σταυρό της

Σκέπασε όλο της το κόκκινο

και έμεινε ένα μαύρο

μαχόμενο μέτωπο

– μια θεωρία ύπαρξης.

***

Λένια Ζαφειροπούλου

ΤΟ ΜΕΓΑ ΔΕΙΠΝΟ Ι

Βγήκαμε σύμπαντες οι ειδικοί και τεχνικοί, οι ηχολήπτες, οι εικονολήπτες, οι σκηνογράφοι, σκηνοθέτες και παραγωγοί, βγήκαμε νύχτα για τον βασιλιά. Ο βασιλιάς πίνει απόψε και τραγουδάει μεθυσμένος, ξεχνά τα λόγια και φαλτσάρει ασυναγώνιστα. Ο βασιλιάς ως άνθρωπος ψιλός, ως εθισμός, ως το γλυκό δικαίωμα του μεγάλου να μικρύνει. Βγήκαμε σύμπαντες τη νύχτα, έρχεται μας φωνάζουν και κοσμήσαμε τις λαμπάδες ημών. 

Αγρόν ηγόρασα και έχω ανάγκην

μας λέει, δεν πίνω απόψε και δεν τραγουδώ. 

Βγήκαμε και τη μέρα σύμπαντες. Ο αστέρας σφουγγαρίζει σήμερα και τρίβει το παρκέ γονατιστός. Ηouse husband για όσες γυρίζουν βράδυ με το μετρό στην πέμπτη ζώνη. Ο σιωπηλός Ιωσήφ για τον απάτορα υιό σας. Μια δαμασμένη τίγρις στο κρεβάτι σας μετά την δωδεκάωρη εργασία. Βγήκαμε σύμπαντες οι φωτιστές και ρυθμιστές, οι φωτογράφοι, φροντιστές και χειριστές. Με φυσικότητα προσέλθετε, ας μην αλλοιωθεί η σπάνια αλληλουχία των καθημερινών κινήσεων.

Ζεύγη βοών ηγόρασα πέντε και πορεύομαι 

μας λέει, για σήμερα η φασίνα αναβάλλεται. 

Βγήκαμε σύμπαντες. Η παγκοσμίου φήμης land-performer περνά σαράντα μέρες σαράντα νύχτες κάτω από τη γέφυρα. Προσήλθαμε με γερανούς, με τα ελικόπτερα και τις πλωτές πλατφόρμες. Η περιβεβλημένη δόξαν ως άδοξα περίβλεπτη.

Γυναίκα έγημα και διά τούτο 

μας λέει πορεύομαι εις χώραν άλλην διά τους γάμους. Το project μεταφέρεται στη μεθεπόμενη σαιζόν. 

Πλατείες και ρύμες 

Οδούς και φραγμούς

Τρέξτε μας λέει ο κύριος φωνάξτε τους αλκοολικούς, τις καθαρίστριες. Και τους περιθωριακούς βγάλτε τους λέει απ' τα χαρτόκουτα και αναγκάσατέ τους να εισέλθουν. 

Και τον τριγμό και τον βρυγμό

Στα έμπειρα χέρια μου αφήστε

*

ΤΟ ΜΕΓΑ ΔΕΙΠΝΟ ΙΙ

Και ο οίκος επληρώθη

τελώνες πόρνες κλέπτες και άσωτοι

κίβδηλοι και βέβηλοι άφρονες λάγνοι

επαίτες δούλοι κυρίων όλην την σπείραν

ληστές φονιάδες πληρωμένοι μπράβοι 

bravi tutti

ένδυμα γάμου έχοντες πάντες 

νύφες ολόασπρες νυμφίοι του κουτιού

μαύρο smoking μαύρος καπνός και μαύρη με μαύρο χρήμα μαύροι εβένινοι με μαύρα γαμπριάτικα λουστρίνια papillons τής νύχτας

πέπλα λευκά τούλια κρυστάλλινα γοβάκια λευκός θάνατος λευκή σάρκα 

νύχτες των γάμων με λευκή πανσέληνο παρατεινόμενες εις τους αιώνας

προξενητές από τη Βαβυλώνα βάρκες που κουβαλούν λογοδοσμένους πωληθείτε κι ας μην υπάρχει αγοραστής πληρώστε μόνοι την τιμή τού εαυτού σας

νυμφώνες κοιτώνες κρυψώνες απόλαυσης απέλασης 

βάρκα φορτωμένη αποτρόπαιο τρύγο 

αποτρέψτε την ανατρέψτε την

ολκάς των θελόντων σωθήναι 

θάλασσα ποντίσασα τους διψώντας την ζωήν

απόψε όμως για το Θεό!

όλοι αδιανόητα άψογοι 

με τρία δάχτυλα σηκώνουν τα καναπεδάκια από τις αργυρές λεκάνες και υποκλίνονται ελαφρά στους υπηρέτες

ούτε ένας χέρια και πόδια να του δέσουμε 

ένας ένας εξώτερος 

ούτε ένας να παραδοθεί στις ειδικές δυνάμεις των δυνάμεων 

να κράξει εν όλη καρδία ΧΡΟΝΟ! ΔΩΣΤΕ ΜΟΥ ΛΙΓΟ ΑΚΟΜΑ ΧΡΟΝΟ πορεύομαι προς τους πωλούντας

ένας να αρθεί να ριφθεί να συρθεί και να καταχωθεί ή μάλλον να υψωθεί πάντας ελκύων προς εαυτόν. 

Ω Θεέ κανείς κανείς 

***

Λένια Ζαφειροπούλου. Σπούδασε τραγούδι, πιάνο και όπερα στη Στουτγάρδη και στο Λονδίνο. Βραβείο Ένωσης Ελλήνων Κριτικών του 2009. Γράφει και μεταφράζει ποίηση. Βιβλία της: Paternoster Square (2012, βραβείο Αναγνώστη), Όταν ο Νους σου βράζει κι η Kαρδιά – Γκαίτε, Χάινε – Ποιήματα και Τραγούδια (βιβλίο-cd, 2014). Ετοιμάζει πλήρη δίγλωσση έκδοση των σονέτων τού Σαίξπηρ.

Τερέζα Κουρούκλη. Γεννήθηκε στον Καναδά από πατέρα Έλληνα και μητέρα Ιρλανδέζα. Σπούδασε Αγγλική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έκανε M.A. στην Θεωρητική Γλωσσολογία στο University College London. Γράφει, στα Αγγλικά, και σκηνοθετεί πρωτότυπα έργα για παιδιά, που παίζονται σε θέατρα της Αθήνας και της περιφέρειας.