σεπτέμβριος 2015 _ στέφανος παπαδόπουλος

Στέφανος Παπαδόπουλος

Η ΜΕΛΑΝΘΙΑ ΚΑΘΑΡΙΖΕΙ ΚΡΕΜΜΥΔΙΑ

Το κομμένο δάχτυλο στάζει αίμα μέσα σε μια γαβάθα

δίπλα στις φλούδες του κρεμμυδιού, της πορσελάνης

τα χείλη άστραφταν φωτεινά όπως η τυφλότητα

σε ασβεστοπλυμένους, απ’ τον ήλιο ταλαιπωρημένους δρόμους.

Της πέφτει το μαχαίρι, το αίμα κυλάει

στα ραγίσματα, τα βάφει κόκκινα

η γαβάθα την κοιτάει

σαν ένας χλωμός, άυπνος του ματιού βολβός,

που ξεχειλίζει από αλκοόλ, πονεμένος, βασανισμένος

από όνειρα που όλο ξανάρχονται. Η μουσική σταματάει

αλλά το μοιρολόι που παιζόταν σε κούφια οστά

εξακολουθεί μουρμουριστό και το τοπίο στο παράθυρο

είναι τυλιγμένο με του φωτογράφου την κουκούλα

μαύρο βελούδο, αναλαμπές από νάτριο, ο νους τιμωρός.

~

Ο ΝΑΥΑΡΧΟΣ ΘΥΜΑΤΑΙ

Τους στέλναμε ένα πλεούμενο και το αναποδογύριζαν

χέρια και πόδια άφριζαν στο λιμάνι σαν σε κατσαρόλα.

Οι γυναίκες βούλιαζαν εύκολα, τα ρούχα τους

μούσκευαν και τις τραβούσαν στο βυθό,

πιο βαθιά κι απ’ τις άγκυρες και τις σημαδούρες.

Σταύρωσαν τα χέρια κι ανάπνεαν στον πάτο της θάλασσας

τα μωρά τους έπεφταν σαν πέταλα λουλουδιών, όχι,

σαν μια χούφτα ψίχουλα πεταμένα στο νερό.

Εκατοντάδες ήσαν, άκουγα τους παφλασμούς,

οι άντρες πάλευαν ν’ ανέβουν στις βάρκες

λαχταρούσαν τη ζωή, αλλά οι γυναίκες ήσαν πιο σοφές

έβλεπαν ένα τείχος από φλόγες στην αχτή,

τους στρατιώτες με τις ξιφολόγχες και την τρέλα στα μάτια,

και βούλιαζαν με τις φούστες απλωμένες σαν παραγάδια.

~

ΟΙ ΚΑΜΠΙΕΣ

Στις κορφές των δέντρων στους λόφους κοντά στη Σαμψούντα

οι πρώτες κίτρινες μέρες της άνοιξης ανατέλλουν

με τα κουκούλια τους που μοιάζουν με σκόρπια χάρτινα φανάρια

χλωμές τσέπες γιομάτες αυγά πρησμένα ώσπου

οι κάμπιες να τινάξουν τα τυφλά κεφάλια τους μπροστά

και μύτη με ουρά στη σειρά ν' αρχίσουν αργά να κατεβαίνουν

σε σύννεφα κίτρινης γύρης.

Κανείς δεν ξέρει γιατί θέλουν να προχωρούν

δεμένες έτσι και να διασχίζουν τους μακρινούς αυτούς αγρούς,

τόξα μεγάλα μες στου καλοκαιριού τη σκόνη, σκλάβες

μιας εποχής χωρίς τέλος· έρχονται πάλι,

τα σωθικά τους κηλιδώνουν τη γη με χολή

όταν την αλυσίδα τους τη σπάει μια μπότα

και οι υπόλοιπες συνεχίζουν να σέρνονται χωρίς προορισμό.

– μτφρ. από το αγγλικό πρωτότυπο: Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ

*

Στέφανος Παπαδόπουλος. Γεννήθηκε στη Βόρεια Καρολίνα και μεγάλωσε στο Παρίσι και στην Αθήνα. Έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές: Lost Days, Hôtel-Dieu, The Black Sea, και είναι ο επιμελητής και μεταφραστής (μαζί με την Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ) της συλλογής Ποιήματα του Ντέρεκ Ουόλκοτ στα ελληνικά. Το 2010 βραβευτηκε με την υποτροφíα Civitella Ranieri για τη Μαύρη Θάλασσα και το 2014 τιμήθηκε με το βραβείο Jeannette Haien Ballard, για το οποίο επιλέχθηκε από τον Μαρκ Στραντ.

Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Το μέχρι σήμερα ποιητικό της έργο βρίσκεται συγκεντρωμένο στον τόμο Ποίηση 1963 - 2011. Έχει επίσης μεταφράσει πολλά ποιητικά έργα, ενώ δικά της ποιήματα έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από δέκα γλώσσες και συμπεριληφθεί σε παγκόσμιες ανθολογίες. Το 1984, τής απονεμήθηκε το Κρατικό Βραβείο Ποίησης^. το 2000, το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών^. και το 2015, το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων, για το σύνολο του έργου της.

 

ιούλιος-αύγουστος 2015 _ ισμήνη καρυωτάκη

Ισμήνη Καρυωτάκη

[πήρα μάτι τη θάλασσα...]

πήρα μάτι τη θάλασσα
απ' το παραθυράκι
της αγίας παρασκευής
προστάτιδας
των κλεμμένων ματιών
– αλλά απ' ότι άκουσα
και των φιλιών

κλεμμένων οπωσδήποτε
κι αυτών

~

[τα γέλια στο δωμάτιο...]

τα γέλια

στο δωμάτιο

κοπήκανε

μαχαίρι

πρόλαβα

και τα μάζεψα

πήδηξα το φραχτη

απ' το παράθυρο

είδα

τον κεράστη

να γλιστράει

ήσυχα-ήσυχα

από το βάθος

της μαξιλαροθήκης

~

[δυο βαλίτσες ταξιδεύουν...]

δύο βαλίτσες ταξιδεύουν

ασυνόδευτες

σε βαγόνι πρώτης θέσης

''εύθραυστον''

γράφει

η ετικέτα

και πιο κάτω

''σταθμός παραλαβής: κήποι του χενεραλίφε''

υποθέτω πως

μεταφέρουν

την εσπερινή λειτουργία του κλάουντιο μοντεβέρντι

τυλιγμένη

στην εσάρπα της λουτσίας ντι λάμερμουρ

στην αποβάθρα

πάντως

δεν φάνηκε

κανείς

να τις αναζητήσει

ούτε

και

μένα

άλλωστε

~

[μην κάνεις καν' αστείο...]

μην κάνεις

καν' αστείο

και κρύψεις

το φεγγάρι

κάτω

απ' το μαξιλάρι σου

απόψε

ασ' το

τουλάχιστον

για λίγο

να σελαγίζει

στην ταράτσα

το περιμένω

πώς και πώς

~

[στη δαφνομήλη]

στη δαφνομήλη

ήταν που

το είδα

το όνειρο

στο πεζοδρόμιο

δίπλα μου

και μάλιστα

ξεσκούφωτο

άυπνο

με τα μαλλιά

λυμένα στον αέρα

φούντωσα

παντζάρι έγινα

πλάκα μου κανει

είπα μέσα μου

και

το 'βαλα στα πόδια

γωνία

σίνα με σκουφά

έχει καθρέφτη

στην κολώνα

– κοίταξα

είδα πως μ' είχε πάρει στο κατόπι

είδα

κι εμένα

άνιφτη

άυπνη

με τα μαλλιά

λυμένα στον αέρα

~

[αν τύχει και θυμηθείς...]

αν τύχει

και θυμηθείς

το χρώμα

των κερασιών

τον ιούνη

άνοιξε το παράθυρο

και

φώναξέ το

θα σε ακούσω

μένω

ακριβώς

απέναντι

στο κτήμα

με τις βερυκοκιές

έχεις δει

ποτέ σου βερύκοκα;

~

[είχα σταματήσει...]

είχα

σταματήσει

να τραγουδάω

και ξανάρχισα

σήμερα

το πρωί

ο τοίχος

της καινούργιας

οικοδομής

έφτασε

στο ύψος

του παραθύρου μου

το πουλί

ξεκίνησε

πρώτο

στο κενό

εκεί

όπου

πρωτύτερα

ήταν

το δέντρο

έπιασε

τον ίδιο σκοπό

όπως

πριν

και με παρέσυρε

*

Ισμήνη Καρυωτάκη. Αρχιτέκτονας. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Γιάννενα. Τα βασικότερα: μαθήτευσε στα καφενεία (“Όασις”, Πλατεία, Γιάννενα) ήδη από τα πέντε της, στα δέκα της πρωτοκολύμπησε σε παγωμένο ποτάμι (Βοϊδομάτης), και στα είκοσι τρία της ταξίδεψε παράνομα στα ξένα. Ο γιος της είναι σχοινοβάτης. Έχει εκδώσει τέσσερα βιβλία.

ιούνιος 2015 _ γουίλλιαμ κάρλος γουίλλιαμς / iii

Γουίλλιαμ Κάρλος Γουίλλιαμς

ΣΤΗΝ ΕΛΖΥ

Τα πούρα προϊόντα της Αμερικής

τρελαίνονται –

βουνίσιοι από το Κεντάκυ

ή από την ορεινή γραμμή στα βόρεια του

Τζέρζυ

με τις μονάχες λίμνες και

τις κοιλάδες του, τους κωφαλάλους του, τους κλέφτες

παλιά ονόματα

και ακολασίες ανάμεσα σε

άντρες που παν κατά διαόλου ταξιδεύοντας

στους σιδηρόδρομους

με μόνο πάθος τους την περιπέτεια –

και σε νεαρές προστυχοπούλες που ξεπλένονται

σε ακαθαρσίες

Δευτέρα με Σάββατο

μέχρι να ξεγελαστούνε το βράδυ αυτό

με μπιχλιμπίδια

από φαντασίες που δεν έχουνε

αγροτικές παραδόσεις να τους δίνουν

χαρακτήρα

παρά πεταρίζουνε κι επιδεικνύουν

τέλεια κουρέλια – υποκύπτοντας χωρίς

συναίσθημα

εκτός από το μούδιασμα του τρόμου

κάτω από κανα φράχτη με βατόμουρα

ή ροδοδάφνη –

που δεν μπορούν να εκφράσουν –

Εκτός και αν ένας γάμος

ίσως

με μια σταλιά Ινδιάνικο αίμα

θα βγάλει ένα κορίτσι τόσο έρημο

τόσο κλεισμένο μέσα

στην αρρώστια ή στο φονικό

που θα σωθεί από έναν

υπάλληλο –

θ’ ανατραφεί από το κράτος και

θα σταλεί στα δεκαπέντε να δουλέψει σε

κάποιο στριμωχμένο

σπίτι στα περίχωρα –

μια οικογένεια γιατρού, μια Έλζυ –

ηδονικό νερό

που λέει συλλαβιστά

με σκόρπιο μυαλό, την αλήθεια για εμάς –

τα μεγάλα

αδέξια καπούλια της και τα σερνάμενα στήθια της

να δίνονται σε φτηνά

χρυσαφικά

και σε πλούσιους νεαρούς μ’ ωραία μάτια

ω σαν η γη κάτω απ’ τα πόδια μας

να ήταν

το περίττωμα του ουρανού

κι εμείς οι ξεπεσμένοι ισοβίτες

οι προορισμένοι

να πεινάμε ώσπου να φάμε ακαθαρσίες

ενώ η φαντασία τεντώνεται να φτάσει

ελάφια

που διασχίζουνε κάμπους από χρυσόβεργα καταμεσίς

στην πνιγερή ζέστη του Σεπτεμβρίου

Με κάποιο τρόπο

φαίνεται μας καταστρέφει

Μονάχα λίγο-λίγο σε σπαράγματα

κάτι

αναδίνεται

Κανείς

δεν παρευρίσκεται

και δεν ρυθμίζει, κανείς δεν είναι στο τιμόνι

– μετάφραση: Ορφέας Απέργης


*

Η ΟΡΧΗΣΤΡΑ

Το ακριβές αντίστοιχο

της κακοφωνίας των κελαηδισμάτων των πουλιών

που υψώνει τον παντοδύναμο ήλιο

στη σφαίρα του: ξύλινα πνευστά

κλαρινέτο και βιολιά

ηχούν ένα παρατεταμένο Λα!

Α! Ο ήλιος, ο ήλιος! πρόκειται να ανατείλει

και να σκορπίσει τις ακτίνες του

όπως κάνει πάντα

σε όλους μας,

σκλάβους και σε όσους

ζουν με ανέσεις,

γυναίκες και άνδρες,

στους γέρους,

σε παιδιά και ασθενείς

που πρόκειται να πεθάνουν και σε όσους είναι ήδη

νεκροί μες στα κρεβάτιά τους,

για τους οποίους το φως του

έχει χαθεί για πάντα. To τσέλο

υψώνει αντρίκεια την βαθιά του νότα

μες στην υψίφωνη βοή:

Α, α και α!

μαζί, χωρίς συντονισμό

αναζητώντας έναν κοινό τόνο.

Ο έρωτας είναι αυτός ο κοινός τόνος

θα υψώσει το πύρινο κεφάλι του

και θα παίξει την νότα του.

Ο σκοπός μιας ορχήστρας

είναι να οργανώνει αυτούς του ήχους

και να τους διατηρεί

σε μια σειρά διατεταγμένη

παρά

τη «λάθος νότα». Λοιπόν, εμείς θα

σκεφτούμε ή θα ακούσουμε; Υπάρχει άραγε [χος απευθυνόμενος

από μια μνήμη που δεν λέει να

ησυχάσει .Τα

κόρνα

παρεμβάλλουν

. . τις φωνές τους:

σ’αγαπώ. Η καρδιά μου

είναι αθώα. Και αυτή

η πρώτη μέρα του κόσμου!

Πες τους:

«Ο άνθρωπος έχει επιβιώσει μέχρι τούδε γιατί ήταν υπερβολικά αδαής

για να γνωρίζει πως να πραγματοποιήσει τις ευχές του. Τώρα που μπορεί να τις πραγματοποιήσει, πρέπει ή να τις αλλάξει ή να χαθεί».

Τώρα είναι η ώρα .

παρά τη «λάθος νότα»

σ’ αγαπώ. Η καρδιά μου είναι

αθώα.

Και αυτή η πρώτη

(και η τελευταία) μέρα του κόσμου

Τα πουλιά τιτιβίζουν τώρα πάλι

μα ένα σχέδιο

υπερνικά το τίτιβισμά τους.

Είναι ένα σχέδιο ενός ανθρώπου

που τα κάνει να τιτιβίζουν.

Είναι ένα σχέδιο.

– μετάφραση: Θοδωρής Χιώτης

*

ΘΑΝΑΤΟΣ ΚΟΥΡΕΑΣ

Για τον κουρέα

θάνατο

μου μίλησε

ο κουρέας

κόβοντας τη

ζωή μου με τον ύπνο

για να πάρει

λίγο τα μαλλιά μου –

Είναι μονάχα
μια στιγμή

μού είπε, πεθαίνουμε

κάθε νύχτα –

Και για τους

νεότερους

τρόπους να φυτρώνει

ο φαλακρός

ο θάνατος μαλλί –

Του είπα

για τη λάμπα

χαλαζία

και για τους γέρους

με την τρίτη

οδοντοστοιχία

πάνω που

ένας γέρος

είπε

στην πόρτα –

Λιακάδα σήμερα!

για τούτο τον ξυρίζει

ο θάνατος

δύο φορές

την εβδομάδα 

– μετάφραση: Στέργιος Μήτας

*

Σημείωση: Τα 3 αυτά ποιήματα αποτελούν την τρίτη και τελευταία επιλογή από όσα μεταφράσθηκαν για να διαβαστούν στην αφιερωμένη στον σπουδαίο Αμερικανό ποιητή εκδήλωση του “Με τα λόγια (γίνεται)” στις 31 Μαρτίου 2014 στην Ελληνοαμερικανική Ένωση. Το ελάχιστο αυτό ανθολόγιο ξεκίνησε στο τεύχος Δεκεμβρίου 2014, και συνεχίστηκε στο τεύχος Μαρτίου 2015.

Τα πρώτα 4 ποιήματα βρίσκονται τώρα αναδημοσιευμένα εδώ - τα δε επόμενα 7, εδώ.

*

Ορφέας Απέργης. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Ποιήματα, μεταφράσεις και δοκίμιά του βρίσκονται μεταξύ άλλων στα περιοδικά Ποίηση, Ποιητική και Νέα Εστία από το 2006 και εξής. Από το 2013 γράφει κυρίως για το λογοτεχνικό περιοδικό Φάρμακο. Συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του, με τίτλο «Υ», κυκλοφόρησε το 2011. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, Ισπανικά, Καταλανικά και Σουηδικά. Έχει διδάξει Αγγλικά και Ελληνικά στη μέση εκπαίδευση. Ειδικεύεται στη Βρετανική λογοτεχνία του 19^ου αι. και τη θεωρία της λογοτεχνίας του δεύτερου μισού του 20^ου αι.. Το 2013 ήταν επισκέπτης ποιητής (poet-in-residence) στο King’s College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και φιλοξενούμενος συγγραφέας στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης.

Στέργιος Μήτας. Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη. Έχει εκδώσει την ποιητική συλλογή Έμμετρη Φυσική Ιστορία των Θεάτρων (2013).

Θοδωρής Χιώτης. Έχει σπουδάσει Κλασσική Φιλολογία στα πανεπιστήμια του Λονδίνου και της Οξφόρδης, και Νεοελληνική Φιλολογία στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί, μεταξύ άλλων, στους συλλογικούς τόμους Adventures in Form και Catechism: Poems for Pussy Riot, καθώς και σε ελληνικά και αγγλόφωνα περιοδικά.