μάρτιος 2015 _ γουίλλιαμ κάρλος γουίλλιαμς / ii

ΤΟ ΓΥΜΝΟ ΔΕΝΤΡΟ

Η γυμνή κερασιά

πιο ψηλή κι απ’ τη στέγη

έβγαλε πέρυσι

άφθονο καρπό. Μα πώς

να μιλάς για καρπό εμπρός

σ’ αυτό τον σκελετό;

Κι ας είναι ζωντανή

δεν έχει πάνω της καρπό.

Κόψε την λοιπόν

και με τα ξύλα της πάλεψε

τη βαριά παγωνιά.

– μετάφραση: Γιάννης Δούκας

ΑΥΤΕΣ

είναι οι έρημες, σκοτεινές εβδομάδες
όταν η φύση, μες στη γύμνια της
εξισώνεται με την ανοησία του ανθρώπου.

Η χρονιά βυθίζεται στη νύχτα
και η καρδιά βυθίζεται
βαθύτερα απ’ τη νύχτα

σ’ έναν τόπο άδειο, ανεμοδαρμένο
χωρίς ήλιο, αστέρια ή φεγγάρι

μόνο μ’ ένα παράξενο φως, σαν η σκέψη

να γνέθει σκοτεινή φωτιά –
στριφογυρνώντας γύρω απ’ τον εαυτό της, ώσπου
μέσα στο κρύο, ανάβει

για να δείξει σ’ έναν άνθρωπο τίποτα
από όσα εκείνος γνωρίζει, ούτε την ίδια
τη μοναξιά – Ούτε ένα φάντασμα

χωρίς να το αγκαλιάσει – κενό,
απόγνωση – (Kλαίνε
και σκούζουν) μέσα

στις λάμψεις και τους κρότους του πολέμου·
σπίτια με δωμάτια
ασύλληπτα κρύα,

οι άνθρωποι που αγαπήσαμε χαμένοι,
τα κρεβάτια κείτονται άδεια, οι καναπέδες

υγροί, οι καρέκλες άχρηστες –

Κρύψε το κάπου έξω
από το μυαλό, άφησέ το να βγάλει ρίζες
και να μεγαλώσει, μακριά

από φθονερά μάτια και αυτιά – για τον εαυτό του μόνο.
Στο ορυχείο αυτό έρχονται να σκάψουν – όλοι.
Αυτό είναι το αντίστοιχο της πιο γλυκιάς

μουσικής; Η πηγή της ποίησης που,
βλέποντας το ρολόι σταματημένο, λέει,
Το ρολόι σταμάτησε

που ως χθες χτυπούσε τόσο σωστά;
κι ακούει τον ήχο του νερού της λίμνης
να παφλάζει – που είναι τώρα πέτρα.

– μετάφραση: Λένα Καλλέργη

ΟΙΣΤΡΟΣ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ

Μέσα στην αραχνοΰφαντη μονοτονία γκριζογάλανων μπουμπουκιών

που συνωθούνται στητά από πόθο

με φόντο τον ουρανό –

τεντωμένα γκριζογάλανα κλαδιά

λεπτόκορμες άγκυρες που τα κρατούν

δεμένα –

δυο γκριζογάλανα πουλιά κυνηγώντας

ένα τρίτο αγωνίζονται γράφοντας, κύκλους,

διαγώνιες, ιλιγγιώδης συγκλίσεις

προς ένα σημείο που εκρήγνυται

ακαριαία!

Κυρτά παλλόμενα μέλη

λυγίζουν, ρουφώντας τον ουρανό

που ξεχειλίζει πίσω τους, σοβατίζοντας τον εαυτό του

με πυκνά διάκενα, μπλε της πέτρας

και βρώμικο πορτοκαλί!

Αλλά –

(Κρατηθείτε γερά, άκαμπτα, αδελφωμένα δέντρα!)

η εκτυφλωτική, πυρακτωμένη ηλιακή αχλή –

υφέρπουσα ενέργεια, συμπυκνωμένη

ισχύς – συγκολλά ουρανό, μπουμπούκια, δέντρα,

τα καθηλώνει με μια συνθλιπτική λαβή!

Χώνεται ανάμεσα! Τραβάει ολόκληρη

την αντίρροπη μάζα ψηλά, προς τα δεξιά,

αρπάζει ακόμα και το αδιαφανές, ακαθόριστο ακόμη

έδαφος σε μια τρομερή ανέλκυση που

κλονίζει τις βασιλόριζες!

Μέσα στην αραχνούφαντη μονοτονία γκριζογάλανων μπουμπουκιών

δύο γκριζογάλανα πουλιά, κυνηγώντας ένα τρίτο,

ξελαρυγγιάζονται! Τώρα εκτινάσσονται ψηλά

– αναπάντεχα εξαφανίζονται!

– μετάφραση: Κατερίνα Ηλιοπούλου

ΑΝΘΗ ΚΟΝΤΑ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

Όταν πάνω απ' την άνθινη οξεία γωνία

στο βοσκοτόπι, αθέατος ο αλμυρός ωκεανός

υψώνει τη μορφή του - χόρτα και μαργαρίτες

δένονται, ελευθερώνονται, δεν μοιάζουν πια με άνθη

μοιάζουνε με το χρώμα και την κίνηση -και με το σχήμα

ίσως- τού ασίγαστου, ενώ

η θάλασσα γίνεται κύκλος και ειρηνικά

πάνω στον μίσχο της λικνίζεται σαν το φυτό

– μετάφραση: Λένια Ζαφειροπούλου

ΤΡΑΓΟΥΔΙ

η ωραιότητα είναι όστρακο

απ' τη θάλασσα

όπου και κυβερνά θριαμβεύουσα

ώσπου ο έρωτας να πάρει αυτό που θέλει

χτένια και

κοχύλια

που τα σμιλεύει ο ήχος

των κυμάτων σαν τραβιούνται

τόνοι αθάνατοι

που επαναλαμβάνονται ώς την ώρα

που το αυτί κι ο οφθαλμός

θα κείτονται μαζί στην ίδια κλίνη

– μετάφραση: Λένια Ζαφειροπούλου

Η ΠΟΛΙΚΗ ΑΡΚΟΥΔΑ

γούνα που μοιάζει με χιόνι

βαθύ χιόνι

χιόνι αρσενικό

που ορμάει και σκοτώνει

αθόρυβα όπως πέφτει και τυλίγει

τον κόσμο

για να κοιμηθεί, ώστε

η ησυχία που είχε διακοπεί να επιστρέψει

να ξαπλώσει μαζί μας

τα μπράτσα της

γύρω από τον λαιμό μας

δολοφονικά για λίγο

– μετάφραση: Λένα Καλλέργη

ΣΕ ΜΙΑ ΦΤΩΧΗ ΓΡΙΑ

που μασουλά ένα δαμάσκηνο στον

δρόμο με μια χαρτοσακούλα

γεμάτη στο χέρι

Της αρέσει η γεύση τους

Της αρέσει η γεύση

τους. Της αρέσει

η γεύση τους

Το βλέπεις απ’

τον τρόπο

που είναι δοσμένη

στο μισό που απομένει

πιπιλισμένο στο χέρι της

Ανακουφισμένη

παρηγοριά γινωμένων δαμάσκηνων

τον αέρα σαν να γεμίζει

της αρέσουν, νομίζει

– μετάφραση: Γιάννης Δούκας

*

Σημείωση: Τα 7 αυτά ποιήματα αποτελούν μια δεύτερη επιλογή από όσα μεταφράσθηκαν για να διαβαστούν στην αφιερωμένη στον σπουδαίο Αμερικανό ποιητή εκδήλωση του “Με τα λόγια (γίνεται)” στις 31 Μαρτίου 2014 στην Ελληνοαμερικανική Ένωση. Το ελάχιστο αυτό ανθολόγιο ξεκίνησε στο τεύχος Δεκεμβρίου 2014, και έκλεισε στο τεύχος Ιουνίου 2015.

Τα υπόλοιπα ποιήματα βρίσκονται τώρα αναδημοσιευμένα εδώ και εδώ.

*

Γιάννης Δούκας. Βιβλία του: Ο κόσμος όπως ήρθα και τον βρήκα (2001), Στα μέσα σύνορα (2011), Το σύνδρομο Σταντάλ (2013). Μαζί με τον Χάρη Βλαβιανό, έχει μεταφράσει τα ερωτικά ποιήματα του e.e. cummings (2014). Μετέχει στη συντακτική ομάδα του περιοδικού "ποιητική".

Λένια Ζαφειροπούλου. Σπούδασε τραγούδι, πιάνο και όπερα στη Στουτγάρδη και στο Λονδίνο. Βραβείο Ένωσης Ελλήνων Κριτικών του 2009. Γράφει και μεταφράζει ποίηση. Βιβλία της: Paternoster Square (2012) (βραβείο “Αναγνώστη”), Όταν ο Νους σου βράζει κι η Kαρδιά – Γκαίτε, Χάινε – Ποιήματα και Τραγούδια (βιβλίο-cd, 2014). Ετοιμάζει πλήρη δίγλωσση έκδοση των σονέτων τού Σαίξπηρ.

Κατερίνα Ηλιοπούλου. Έχει εκδώσει τρία βιβλία ποίησης – πιο πρόσφατο, Το βιβλίο του χώματος (2011). Γράφει επίσης κριτικά κείμενα για την ποίηση και διευθύνει το εξαμηνιαίο περιοδικό «ΦΡΜΚ».

Λένα Καλλέργη. Έγραψε το βιβλίο ποίησης Κήποι στην άμμο (2010), το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου ποιητή ‘Μαρία Πολυδούρη’ του Δήμου Καλαμάτας και ήταν υποψήφιο για το βραβείο του περιοδικού “Διαβάζω”. Ποιήματα, κείμενα και μεταφράσεις της περιλαμβάνονται σε ηλεκτρονικά και έντυπα λογοτεχνικά περιοδικά. Έχει συμμετάσχει στις συλλογικές εκδόσεις «Ομάδα από ποίηση» (2010) και «Ομάδα από ποίηση ΙΙ: Υπέρ Ονειρίας» (2012), και έχει μεταφράσει ποίηση των Giacomo Leopardi (Η νύχτα απομένει, 2013), Luis Cernuda, κ.ά..

φεβρουάριος 2015 _ κατερίνα ηλιοπούλου

Κατερίνα Ηλιοπούλου

ΑΝΑΣΚΑΦΗ

Και όταν κολυμπάω δεν είμαι μόνη

Κολυμπάω μέσα στην πλησμονή των μελών τους

Μικρό κοπάδι ψάρια που αγγίζονται

η μαμά, ο μπαμπάς (συνομήλικοί μου), η αδελφή μου κι εγώ

διασχίζουμε τα καλοκαίρια

Ανάμεσα στα άλλα σώματα προσπαθώ να φτάσω

εκείνο του εκλιπόντος, του σφόδρα επιθυμούμενου

Είναι γελοίο να κλαις μες στο νερό

Εδώ βρισκόμαστε κάτω από την αλμυρή κρούστα

του καλοκαιριού όπου όλα είναι ζεστά, πικρά και θολά

Βουτάω το κεφάλι μου βαθιά με μάτια διάπλατα

πρέπει να πάω πιο κοντά, όχι το σώμα, ούτε το πρόσωπο

τα δάχτυλα, τις μικρές πτυχώσεις πάνω στα δάχτυλα

και τώρα επιτέλους διακρίνω τις κηλίδες

του αλατιού πάνω στο ηλιοκαμένο δέρμα

μια φλέβα στο λαιμό, μια κατακόκκινη, σαν ψεύτικη

κρεατοελιά κάτω από τη μασχάλη

πράγματα που βλέπεις όταν βουτάς

βαθιά στην αγκαλιά κάποιου

πράγματα που το νερό κρατάει άθικτα

και με την τελευταία ανάσα που μου μένει

αγγίζω τα σγουρά μαλλιά

πριν βγω ξέπνοη στην επιφάνεια

κρατώντας το χέρι του μες στο δικό μου

ζώα δίδυμα που καθρεφτίζουν τις μορφές τους

* 

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΣΟΥ ΟΧΤΩ ΧΡΟΝΩΝ

Στην αρχή ήταν βρέφος απαρηγόρητο

Με καλούσε από μακρυά

Μια παρουσία καινοφανής και οριστική

Ακόμα και όταν έκλεινα τα μάτια το πρόσωπό του επέμενε

να συσπάται πίσω από τα βλέφαρά μου ανεξίτηλο

Πόνοι μυστήριοι το διέτρεχαν στη μέση της νύχτας

Ήταν αγγελιοφόρος ενός μηνύματος που το περιείχε

Αμετάδοτο

Φώλιαζε στην αγκαλιά μου

βάρος ασύλληπτο και διαρκές

Παρόλο που δεν ήμουν η μητέρα του

ζητούσε να το αναθρέψω με πράξεις που μου ήταν άγνωστες

Κατάλαβα ότι η διαδρομή ήταν αντίστροφη

Δεν ήρθε σε μένα αλλά εγώ έπρεπε να πάω εκεί

Με εξόριζε σε έναν τόπο

που δεν υπήρχε σπιθαμή για να σταθώ

ούτε κανένας μάρτυρας των γεγονότων

Σταδιακά συμφιλιώθηκα με αυτή την αναχώρηση

από τον εαυτό μου

ανέκτησα την ιδιότητα του εξερευνητή

άρχισα δειλά να καταγράφω από απόσταση

την μυστηριώδη εμπειρία της άφιξής του

Αποσπάστηκε από το σώμα μου

χωρίς να πάψει να με κατοικεί

Τώρα πια ξεχνιέται για ώρες παίζοντας

Σοβαρό και διακριτικό μού κρατάει πότε πότε το χέρι

Περπατάει δίπλα μου

Κάνει τα δικά του

Μόνο τη νύχτα θέλει ακόμα

να το κοιμίζω με ιστορίες

*

FOR EVER AND EVER

Ο κήπος ήταν πολύ δύσκολος

Άλλαζε ασταμάτητα

Με μοχθηρία κρυβόταν στις σκιές του

Αλυχτούσε με μια ανατριχιαστική λεπτή φωνή

τα βράδια με φεγγάρι

Μας μόλυνε

με τα ρεύματα των αρωμάτων του

Ταλαιπωρούσε την ακοή μας με εκρήξεις ανθών

Μας τύφλωνε με χρώματα

Μας τύλιγε σε πλήθος πέπλων

Όμως εμείς τον αγαπούσαμε τόσο πολύ που αποφασίσαμε να ενωθούμε μαζί του

Η τελετουργία που επινοήσαμε ήταν λεπτομερής και μεθοδική

Με μυστικότητα μοχθούσαμε κάτω από τον ήλιο του μεσημεριού:

Πρώτα κόψαμε όλα τα φύλλα της λεμονιάς

Μετά ένα λεπτό στρώμα λεμονανθών που διαλύθηκαν αμέσως

Kέρινοι και νεκρικοί μάς εξασφάλισαν την σαρκική δύναμη του αρώματός τους

για θεμέλιο

Έπειτα προσθέσαμε όλα μαζί τα λουλούδια:

Φρέζες, φούξιες, μενεξέδες

κατιφέδες και πασχαλιές

τα κρινάκια της Παναγίας και ο γέρος

Τέλος τα ροδοπέταλα από όλα τα τριαντάφυλλα:

τα μαγιάτικα, απαλά πέταλα που ξελιγώνουν,

βελούδινα φέρετρα στα όνειρα χιλιάδων μελισσών

μεθυσμένα από το δηλητήριο των κεντριών τους,

τα λευκά και ροζ της αναρριχώμενης τριανταφυλλιάς

τόσο ενδοτικά που παραδόθηκαν τρέμοντας στα χέρια μας

γυμνά με ένα φύσημα

Ματώσαμε τα μπράτσα μας μες στα κορμιά τα πράσινα

Ήταν ακόμα κήπος

Αλλά πιο πολύ

τώρα στερημένος

Κάτι έλειπε

Έπρεπε να λείπει

Κήπος και μνήμα

Ξαπλώσαμε λαχανιασμένοι

Θριαμβευτές

Αφανισμένοι της άνοιξης

Στο λουλουδένιο στρώμα

Αμίλητοι ακούγαμε τις ρίζες μας να τρίζουν

καθώς απλώνονταν και τρύπωναν και έσκαβαν βαθιά

Κλάματα ακολούθησαν

Κραυγές θυμός και βία

Νουθεσίες και μεταμέλεια για την καταστροφή

Οι ιδιοκτήτες του σπιτιού και της ζωής μας

Οι παράξενοι άλλοι

που φωνάζαμε μα μα μπα μπα

σάρωσαν την εφήμερη κυριαρχία μας.

Δεν μπόρεσαν να καταλάβουν το βάθος του εγχειρήματός μας

Σήμερα πρώτη μέρα της άνοιξης

σ’ άλλον αιώνα τους φωνάζω:

«Νικήσαμε, νικήσαμε, ανόητοι!

Το κάναμε να διαρκέσει για πάντα!»

*

ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ

(για την Άλεξ)

Όταν περπατούσε κοίταζε πάντα κάτω

Το ορθάνοιχτο στόμα του ορίζοντα δεν ασκούσε πάνω της καμιά επίδραση

Άλλες προοπτικές την κατάτρυχαν

Οι φλέβες της πέτρας διέτρεχαν το κορμί της

Οι κοχλίες των κοχυλιών περιστρέφονταν αντίστροφα

και τα μικρά πλάσματα που ζούσαν μέσα τους, άλλαζαν πλευρό

Οι αχιβάδες ανοιγόκλειναν τα χείλη τους

Και η άμμος, ο μάρτυρας της συνεχούς διαίρεσης,

Ζητούσε επίμονα συγχώνευση

Νομίζαμε πως ήτανε συλλέκτρια

Όμως εκείνη έψαχνε μονάχα το κλειδί

Καμιά φορά το έβρισκε

Και τότε άνοιγε το τοπίο και την κατάπινε

Όπως ένα κύμα καταπίνει ένα άλλο κύμα αδελφικό

Είχε το χάρισμα να επιστρέφει

ολόκληρη

ακόμα και αν

***

Κατερίνα Ηλιοπούλου. Έχει εκδώσει τρία βιβλία ποίησης – πιο πρόσφατο, Το βιβλίο του χώματος (2011). Γράφει επίσης κριτικά κείμενα για την ποίηση και διευθύνει το εξαμηνιαίο περιοδικό «ΦΡΜΚ». 

ιανουάριος 2015 _ ειρήνη συνοδινού + νάντη χατζηγεωργίου

Ειρήνη Συνοδινού

Η ΑΡΧΗ ΜΟΥ

ήταν ήσυχα όσο και μέσα. ο κόσμος παρέμενε

ώσπου τους είδα και το κατάλαβα: είχα γεννηθεί

τα κεφάλια τους έσμιγαν πάνω μου και είδα πρώτη φορά το σπίτι.

το ταβάνι είχε μια καταπακτή.

εκείνοι με κοιτούσαν σαν να ήμουν η πρώτη τηλεόραση.

τότε είδα πρώτη φορά την αγάπη.

πύκνωνε αθόρυβα στο σημείο που συναντιούνταν δυο ειδών μπούκλες.

έσταξε στα μάτια μου.

θόλωσε την όραση και με κοίμισε

τα όνειρα του ύπνου των βρεφών είναι μπλε και συμβαίνουν στο νερό.

το σώμα τους εκεί είναι εύκρατο, μόνο και απρόσβλητο.

τίποτα δεν προοικονομεί τη συντριβή που έρχεται

~

ΠΑΙΔΙ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ

του Μιχάλη, για όταν το ίδρυμα είναι απαρηγόρητο

το παιδί συγκρότημα

ξεκούρδιστο από θυμό

φώναξε

             ενορχήστρωσέ με ρε

μετά ξεχάστηκε

             ενορχήστρωσέ με συ

             ενορχήστρωσέ με μη

έκανε το σολφέζ του

*

Νάντη Χατζηγεωργίου

ΣΤΟ ΜΠΑΝΙΟ

πρώτα χτένισμα

και λούσιμο

και χάδια

έπειτα

μες στους αφρούς

και τα νερά

πνίξου κουκλάκι

παρακαλά

~

ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΑΡΑ

κρεμαστήκαμε απ' το ζυγό

κι ο κόσμος ήρθε τούμπα

όλα έμοιαζαν τώρα σωστά

είπε κι η γιαγιά

μην τα μετράτε

λίγη ώρα μετά

αστεράκια φύτρωσαν

στα χέρια μας

~

ΚΑΤΩ ΑΠ' ΤΗ ΓΗ

νωρίς αρχίσαμε
φίλους να έχουμε
κάτω απ’ τη γη

μα εγώ θυμάμαι

ήταν ζεστός
όμορφα μύριζε
στα ρούχα το σαπούνι

της μαμάς

τώρα πάγωσε
χώμα μύρισε

του λαζάρου χτες

δεν μας έκανε

τη χάρη να περάσει

να πιούμε το τσάι μας

περιμένει
το φλιτζανάκι του

*

Ειρήνη Συνοδινού. Eίναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. 

Νάντη Χατζηγεωργίου. Μεγάλωσε στην Ερμούπολη της Σύρου. Σπούδασε φιλοσοφία στα Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μελετά το ρεμπέτικο τραγούδι, την τσιγγάνικη μουσική και χορό.